Op Art (Optical Art) is een kunststroming uit het midden van de 20e eeuw.
Het is geometrische, abstracte kunst die speelt met optische illusies.
Dat betekent:
Je ziet beweging die er niet echt is.
Je ziet diepte op een plat blad.
Je ogen twijfelen over wat ze precies zien.
Op Art draait niet om een verhaal of herkenbare figuren.
Het draait om wat er gebeurt in jouw ogen en hersenen.
Een kunststroming is een groep kunstenaars die ongeveer in dezelfde tijd op dezelfde manier kunst maken.
Victor Vasarely hoorde bij de kunststroming Optische kunst
Op Art werd bekend in de jaren 1950 en 1960.
Een belangrijk moment was de tentoonstelling The Responsive Eye in 1965 in het
Museum of Modern Art in New York.
Daar ontdekten veel mensen voor het eerst deze nieuwe manier van kijken naar kunst.
Op Art werkt met:
Patronen die steeds terugkomen:
parallelle lijnen
dambordpatronen
cirkels
golvende lijnen
Sterk verschil tussen:
zwart en wit
licht en donker
complementaire kleuren (bijvoorbeeld rood-groen, blauw-oranje)
Wanneer kleuren of lijnen dicht bij elkaar liggen, beginnen ze te:
trillen
flikkeren
bewegen
Je ogen kunnen niet “rusten”.
Dat zorgt voor het illusie-effect.
Bridget Riley - Blaze 1 - 1962
Op Art-kunstenaars willen:
De kijker actief laten kijken.
Je zicht laten twijfelen.
Beweging tonen zonder echte beweging.
Ruimte creëren op een plat oppervlak.
Een Op Art-werk is dus niet alleen een afbeelding.
Het is een ervaring voor je ogen.
9 april 1906,was een Hongaars-Franse kunstenaar
Wordt vaak de “vader van Op Art” genoemd.
Gebruikte geometrische vormen.
Maakte 3D-effecten met herhaling en kleur.
Sterk contrast
Zwart en wit zorgen voor maximale spanning.
Optische illusie
Je ogen zoeken de grens tussen de dieren — maar vinden die niet duidelijk.
Zebra (1937) wordt gezien als één van de vroegste voorbeelden van Op Art.
Wat zie je?
Twee zebra’s.
Geen duidelijke omtreklijn.
Alleen zwarte en witte strepen.
Een zwarte achtergrond.
De dieren worden volledig gevormd door hun strepen.
Er is geen lijn die zegt: “Hier stopt het lichaam.”
Het werk werd gemaakt in 1937, nog vóór Op Art echt bekend werd.
Het toont al de basisprincipes:
herhaling
contrast
visuele spanning
optische verwarring
Daarom wordt Vasarely vaak de “grootvader van Op Art” genoemd.
Victor Vasarely, DUBUKK, 1986,
In 1944 stelde Vasarely zijn werk voor het eerst tentoon in de galerie van Denise René. Dat jaar wordt vaak gezien als zijn echte artistieke start.
Zijn vroege werk was beïnvloed door Piet Mondriaan
Maar hij begon:
vormen te herhalen
kleurcontrasten te versterken
beweging te suggereren
het oog bewust te misleiden
Zo evolueerde hij van geometrische abstractie naar wat later Op Art zou worden: kunst die niet alleen bekeken wordt, maar actief je waarneming uitdaagt.
Maar waar Mondriaan zocht naar rust, orde en balans, ging Vasarely een stap verder. Zijn kunst werd minder statisch en steeds dynamischer.
Bridget Riley is één van de belangrijkste kunstenaars binnen de Op Art.
Ze werd geboren in Londen 1931 en werd wereldberoemd in de jaren 1960.
Begin jaren 60 ontwikkelde Riley haar typische stijl:
zwarte en witte patronen
herhalende lijnen
golvende vormen
sterke optische spanning
Een bekend voorbeeld is Fall (1963).
Haar werken konden bij kijkers sterke reacties oproepen:
duizeligheid
beweging
desoriëntatie
Dat kwam doordat ze het oog geen rustpunt gaf.
Belangrijk om te weten voor jullie opdracht:
Haar werken zijn strak opgebouwd.
Ze maakt eerst voorstudies en ontwerpen.
De patronen zijn mathematisch en precies.
Kleine veranderingen in lijn of kleur maken een groot verschil in effect.
Ze onderzoekt eigenlijk één grote vraag:
Wat doet een schilderij met je ogen?
Movement in Squares
Bridget Riley - 1961
Untitled (Fragment 1)
Bridget Riley - 1965
Descending
Bridget Riley - 1966