Introductie
In deze les maken we kennis met een bijzondere kunstenaar: M.C. Escher
Escher hield ervan om te spelen met:
vormen
patronen
herhaling
ruimte
dieren
optische illusies
Zijn kunst ziet er soms een beetje magisch uit.
Maar Escher gebruikte geen magie.
Hij gebruikte vooral wiskunde, vormen en heel veel nadenken.
Vandaag gaan we ontdekken hoe hij dat deed.
Maurits Cornelis Escher, meestal M.C. Escher genoemd, was een Nederlandse kunstenaar. Hij leefde van: 1898 tot 1972
Escher werd beroemd door zijn tekeningen waarin hij speelde met patronen, dieren, perspectief, oneindigheid en optische illusies.
Hij tekende vaak heel precies.
Een kleine vorm kon steeds opnieuw terugkomen als een patroon.
Een patroon is een vorm of afbeelding die steeds opnieuw terugkomt.
Je ziet steeds dezelfde volgorde.
Een patroon kan ook bestaan uit vormen die in elkaar passen.
Zelf toepassen:
Kijk eens rond in de klas.
Waar zie je patronen?
in tegels
in kleding
in behang
op vloeren
in gebouwen
Patronen zijn dus overal.
Wat is een tessellation?
Een moeilijk woord voor een patroon waarbij vormen precies tegen elkaar passen, zonder gaten en zonder dat ze over elkaar heen gaan, is: Tessellation
Je kunt het ook zien als vormen die samen een vlak helemaal vullen.
Denk bijvoorbeeld aan een tegelvloer.
Eén tegel wordt naast een andere tegel gelegd.
Er mogen geen gaten tussen zitten.
Bij een tessellation gebeurt hetzelfde. Maar in plaats van gewone vierkanten kunnen we ook andere vormen gebruiken.
Knip rustig en netjes langs de buitenkant.
Let op:
knip op de lijn
neem je tijd
knip geen stukjes van je hagedis weg
laat je werkplek netjes
Een schaar is geen speelgoed.
Test eens met je buren, past de hagedis in elkaar?
Draai de vorm, schuif hem.
Draai hem nog eens. Past hij nog steeds?
Een goede tessellation heeft:
geen gaten
geen overlappingen
de vormen sluiten goed op elkaar aan
Escher gebruikte vaak dieren in zijn patronen.
Je kunt bijvoorbeeld vogels, vissen of reptielen zien.
Maar het bijzondere is:
de dieren passen precies tegen elkaar.
Eén dier is niet zomaar naast het volgende dier geplaatst.
De vorm van het ene dier zorgt ervoor dat het volgende dier er precies tegenaan past.
Zo kan een heel blad gevuld worden.
Kijk maar eens goed.
Kun jij ontdekken waar één dier stopt en het volgende begint?
Een vorm hoeft niet altijd op dezelfde manier te staan.
Je kunt een vorm:
draaien
verschuiven
omdraaien
Toch blijft het dezelfde vorm.
Kijk bijvoorbeeld naar een hagedis.
De ene hagedis kan naar links kijken.
De volgende kan naar rechts kijken.
Toch passen ze samen.
Kijk naar een gewone vorm zoals een vierkant.
Maar een kunstenaar kan denken:
Wat kan ik van deze vorm maken?
Misschien wordt het een vis, een hagedis of een vogel. Of iets helemaal anders.
Dat is belangrijk bij kunst:
Je hoeft niet altijd te tekenen wat je ziet.
Je kunt ook bedenken:
Wat kan deze vorm worden?
Vandaag maken we samen één groot kunstwerk.
Iedere leerling krijgt één hagedis.
Iedere hagedis is onderdeel van hetzelfde patroon.
Maar jouw hagedis wordt ook een beetje jij.
Je gaat jouw hagedis vullen met dingen die bij jou passen.
Denk aan:
je hobby's
je favoriete sport
muziek die je leuk vindt
dieren
games
vrienden
familie
je favoriete kleuren
dingen waar je goed in bent
dingen waar je van droomt
plaatsen waar je graag naartoe wilt
dingen die belangrijk voor jou zijn
Je hoeft niet alles te tekenen.
Kies de dingen die bij jou passen.
Stap 1 – Denk na over jezelf
Maak eerst een klein lijstje.
Dit ben ik:
Mijn hobby: __________
Mijn favoriete kleur: __________
Iets wat ik leuk vind: __________
Iets waar ik van droom: __________
Iets dat bij mij past: __________
Kies daarna welke dingen je op je hagedis wilt tekenen.
Stap 2 – Ontwerp je hagedis
Teken eerst licht met potlood.
Verdeel je hagedis in verschillende stukjes.
Je kunt bijvoorbeeld:
kleine tekeningen maken
patronen gebruiken
woorden schrijven
symbolen tekenen
verschillende kleuren gebruiken
Probeer niet één groot leeg vlak over te houden.
Vul je hagedis goed.
Stap 3 – Kleur
Nu mag je je hagedis inkleuren.
Denk goed na over je kleuren.
Je mag kleuren gebruiken die jij mooi vindt.
Je kleuren mogen:
fel zijn
rustig zijn
veel verschillende kleuren hebben
uit een kleine kleurenkeuze bestaan
Maar zorg ervoor dat je tekeningen nog goed zichtbaar blijven.
Stap 4 – Samenvoegen
Nu komt het belangrijkste deel.
Alle hagedissen van de klas worden samen één groot kunstwerk.
We leggen de hagedissen tegen elkaar.
Je zult zien dat:
één hagedis alleen is, maar samen vormen ze een groot patroon.
Net zoals bij Escher.
Iedereen maakt iets anders.
Toch horen alle vormen bij elkaar.
Jouw hagedis is uniek. De hagedis van iemand anders is ook uniek.
Toch passen ze samen. Dat is precies het idee van ons groepswerk:
Iedereen is anders, maar iedereen hoort bij de groep.
De hagedissen vormen samen één grote tessellation.
Wat moet je onthouden over M.C. Escher?
M.C. Escher was een Nederlandse kunstenaar
Hij leefde van 1898 tot 1972
Hij hield van patronen en herhaling
Hij gebruikte vaak dieren
Hij maakte vormen die precies in elkaar passen
Een patroon zonder gaten of overlappingen noemen we een tessellation
Escher combineerde kunst en wiskunde
Hij dacht als een kunstenaar én een puzzelaar
Denk als Escher
Kijk nooit alleen naar wat iets is.
Vraag jezelf af:
Wat kan ik ervan maken?
Een simpele vorm kan veranderen in een hagedis, een vis of een vogel. Of iets dat nog niemand heeft bedacht.
Kunst begint vaak met een simpele vorm en een goed idee.